ديدگاها و نگرشهاي تحقيقي (مؤلفه‌هاي فرهنگي جهان)

چاپ


بيرخانه شوراي فرهنگ عمومي تلاش خواهد داشت با درج مقالت ، نظرات و پژوهشهاي انجام شده پيرامون مسائل امور فرهنگي در جهت انجام بحث و بررسي و شناسايي مشكلات فرهنگي كشور توسط اعضاء محترم شوراي فرهنگ عمومي اقدام نمايد.

در گزارش اول ، نوشته تحقيقي پيرامون « بررسي بودجه فرهنگي كشور » ارائه گرديد و در اين گزارش از تحقيق جامع «مؤلفه‌هاي فرهنگي جهان » بخشي را كه مربوط به نشزيات است انتخاب و تقديم مي گردد.

« ضرورت اطلاع از شاخص‌ها و معيارهايي كه بيانگر چگونگي و وضعيت مقوله‌هاي مختلف هستند بركسي پوشيده‌نيست و البته هر قدر فقدان اين شاخص‌ها بيشتر باشد اهميت اقدام براي حصول آن هم بيشتر مطرح مي‌گردد. متأسفانه در زمينه شاخص هاي مرتبط به مقوله‌هاي فرهنگي و هنري اطلاعات تحقيقات كمي در كشور وجود داردو بديهي است كه نقصان مي تواند تأثير ناقدي در برنامه‌ريزي هاي فرهنگي و هنري داشته باشد»

معاونت پژوهشي وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي درراستاي تخفيف مشكلات ناشي از اين معضل اقدام به تهيه مجموعه‌اي نموده كه تحت عنوان «سيري در مؤلفه هاي فرهنگي جهان » منتشر و در آن به بررسي آمارها و ثبت شاخص‌هاي فرهنگي كشورهاي جهان پرداخته شده است.

مباحثي از اين پژوهش را پيش روداريد، دراين بخش ابتدا آماري از كل جمعيت كشورهاي دنيا به دست داده شده تا تطبيق ميان فعاليتهاي فرهنگي ـ در اين مورد بخصوص در ارتباط با نشريات ـ كشورها به راحتي انجام گيرد:

جمعيت ووسعت كشوردر سال ۱۹۹۰

جدول

۱ـ مقايسه شاخص هاي توسعه به طور اعم و شاخص‌هاي فرهنگي به طور اخص در بين كشورهاي مختلف مستلزم كسب اطلاعات جنبي و مؤثري است كه در نگاه اول تعيين كننده به نظر نمي‌رسند، لكن در تحليل و بررسي دقيق موضوع ، نقش فرعي ايفا مي نمايند.

در مبحث مقايسه شاخص‌هاي قاره‌اي و مناطق اصلي در دنيا، در بعد فرهنگ ، نرخ رشد جمعيت را بواسطه توضيح امروزين كارشناسان، يك شاخص فرهنگي ناميديم .

در قسمت مقايسه شاخص‌هاي فرهنگي كشورها قبل از ورود به موضوع ، جمعيت و مساحت كشورها را ذكر نموده ايم تابرداشت خوانندگان از مقايسه ها باتوجه به آمار جمعيت كشورها، دقيق تر باشد.

ارباب جرايد براين اعتقادند فرهنگ مكتوب كه انتشار مجلات وروزنامه‌ها از اين دست اند، به عنوان يك شاخص توسعه در توسعه ، اجتماعي ، اقتصادي ، فرهنگي و سياسي كشورها نقش انكار ناپذيري دارند چرا كه فرهنگ مكتوب زمينه برخورد آزادانه افكار را پديد آورده ، قوه ، هاضمه عقلاني يك ملت را رشد مي‌دهد و سبب مي‌شود ، سكوت يا پرخاش كه ويژگي جوامع بدوي و ابتدائي و جهان سومي است جاي خود را به مشاركت همگان براي پيدا كردن راه حل در امور جامعه بدهد. اينان معتقدند: عدم آگاهي و دانايي و تجارب در جامعه، سستي و تنبلي ذهني جامعه در بررسي معضلات مبتلا به آن ، اضمحلال استقلال فردي در گرايش به تحقيق و جايگزيني تقليد كوركورانه ، عدم توانايي مردم براي مقاومت و صبر درصائب و شرايط اجتماعي ، و عدم انسجام اجتماعي آگاهانه ، ارتباط مستقيم با خونگرفتن و عادت نكردن مردم به مطالعه و عدم علاقه به روزنامه‌ها وپائين بودن سرانه روزنامه و عناوين وتيراژ آن در يك كشور است . به آمار نظري مي‌اندازيم .

تعداد تيراژ روزنامه‌ها، در كشورهاي دنيا تعداد تيراژ روزنامه‌ها، در كشورهاي دنيا

جدول

۱ـ براساس سالنامه رسانه‌هاي جهان در سال ۱۹۹۲ كه از سوي يونسكو منتشر شده است، در ايران سرانه روزنامه ۱۶ نسخه به‌ازاي هر ۱۰۰۰ نفر مي‌باشد . عناوين روزنامه‌هايي كه بدست مردمي رسد به ۱۴ عنوان تقليل يافته و تيراژ آنها نيز از۵/۱ميليون به نهصد هزار نسخه كاهش پيدا كرده است (مقايسه آمار سال ۱۹۹۰و۱۹۹۲ به نقل از ده منبع مختلف )

تعدا تيراژ روزنامه‌ها، در كشورهاي دنيا

جدول

براساس آمار سالنامه رسانه‌هاي جهان در سال ۱۹۹۲، تعداد عناوين روزنامه‌هاي آلمان ۳۸۵ عنوان با سرانه ۳۸۶ در هزار ذكر شده است. اين آمار كمابيش در مورد ديگر كشورها نيز تغيير كرده كه در مورد برزيل، آرژانتين، استراليا ، عناوين افزايش يافته است. تيراژ روزنامه‌ها در هند بيست و دو ميليون با ۱۹۷۸ عنوان ذكر گرديده كه سرانه آن به ازاءهر نفر ۲۶ نسخه مي ‌باشد .

تعداد تيراژ روزنامه‌ها ، در كشورهاي دنيا

جدول

كاغذ روزنامه و ديگر انواع آن ( محصولات ، واردات ، صادرات ، مصرف سرانه در كشورهاي دنيا)

جدول

براساس جدول فوق ازبين ۵۶ كشور نمونه گيري شده ۱۹ كشور صادرات كاغذ ندارند كه ايران نيز از اين دسته مي‌باشد . تنها دو كشور آلباني و روماني واردات كاغذ نداشته و از توليد داخلي رفع نياز مي نمايند. بيشترين مصرف سالانه انواع كاغذ را كشورهاي آمريكا ، ژاپن ،آلمان، انگليس و فرانسه دارند. سرانه مصرف كاغذ در سوئد بالاترين است ( با ۱۸۳ كيلو گرم براي هر نفر در سال) قرار دارد.

واطريش و سويس بعد از آن قرار دارند. در بين ۵۶ كشور ياد شده ايران از نظر مصرف سرانه كاغذ در رديف چهل و هشتم ( با ۱/۲ كيلوگرم براي هر نفر در سال )

جدول

كاغذ روزنامه و ديگر انواع آن ( محصولات ، واردات ، صادرات ، مصرف سرانه در كشورهاي دنيا)

جدول

تيراژ سرانه مجلات و نشريات در كشورهاي دنيا ( غير روزنامه )

جدول

۱ـ عليرغم عدم اتحاد دو آلمان در سال ۱۹۸۹، آمار ستون مزبور ، مربوط به جمع اطلاعات دو آلمان مي باشد .

۲ـ بدليل اختلاف زياد در آمار ارائه شده در مورد تراژ و سرانه نشريات يونان ، در منابع موجود ، از ذكر تيراژ و سرانه خودداري شده است.

بدليل اختلافات كاملاً فاحش بين آمار و ارقام منابع مختلف در مورد نشريات كشورهاي دنيا، و عدم وجود ارتباط منطقي بين آمار ساليان متوالي ( مثلاً بين ۱۹۸۸ و ۱۹۹۰)، اطلاعات مندرج درجدول فوق تلفيقي منابع زير است . Annual statistiscal of mass madia in wird . unesco. 1990

Statistical gear book . uneseo . 1990

جدول

بيشترين نشريات غيرروزنامه اي اهم از مجلات و نشريات ادواري ، در آمريكا با ۱۸۵۹۳ عنوان چاپ و منتشر مي‌شود و در شوروري اين تعداد در سال ۱۹۸۹ به سيزده هزار عنوان مي‌رسيد كه البته از مبالغ ارائه شده توسط شورويها چنين بر مي‌آيد كه نشريات خوبي و ايدئولوژي براي آموزش گروهاي مختلف حزب كمونيست نيز جزء اين آمار ذكر شده است . اگر اين دسته از نشريات شوروي را فاقد اعتبار «Non daily neuspers and pevidials » بدانيم ، كشور آلمان با چاپ و انتشار ۷ نسخه نشريات مذكور براي هر شهروند خود در رديف اول قرار دارد و سرانه كشورهاي كانادا با۲۵۵۰ نسخه براي هر هزار نفر ، و دانمارك با ۱۸۳۱ نسخه براي هر هزار نفر، در رديف هاي بعدي هستند. آمارو اطلاعات موجود در مورد كشورهاي مجارستان ، چك و اسلواكي و بلغارستان ، بدليل تخصيص نيافتن عنوان « نشريات عمومي دوره ‌اي و غير روزنامه‌اي» به انتشارات ارائه شده اين كشورها( نظير شوروي ) نمي تواند از اعتبار خاصي برخوردار باشد .

ايران در بين ۵۴ كشور موجود در جدول از حيث تعداد عناوين نشريات ، در رديف سي و دوم قرار دارد. سرانه ايران دربين سرانه‌هاي مذكور در رديف بيست و هشتم واقع است.

تعداد عناوين نشريات عمومي و تخصصي كشورها ـ سال ۱۹۹۰

جدول

تعداد عناوين مجلات و نشريات غير روزنامه‌اي كشورها در دو بخش مجزا قابل بررسي است :

نشريات عمومي و نشريات تخصصي ( خصوصي )

در ايتاليا ۹۴۳۲ عنوان ، در آلمان ۹۰۴ عنوان ، درنروژ ۸۰۹ عنوان ، دربرزيل ۳۷۸۲عنوان ، نشريه منتشر مي‌شود . اين عناوين براي كشورهاي در حال توسعه نظير فيليپين ۱۵۷۰ عنوان و تركيه ۱۳۲۵ عنوان ذكر شده است ، جمهور ي اسلامي ايرانبا انتشار ۳۱۸ عنوان نشريه در بين ۲۹ كشور نمونه‌گيري شده در رديف بيستم جدول واقع گرديده است. بعد به جزئيات بيشتري از مجلات عمومي و تخصصي كشورهاي دنيا خواهيم پرداخت .

نوع و تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

۱ـ تيراژ نشريات زئير در منابع مختلف ، با تفاوت زيادي عنوان گرديده كه از درج آن خودداري شده است .

تعداد عناوين نشريات عمومي و تخصصي كشورهاـ سال ۱۹۹۰

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

۱ـ در آمار موجود از مجلات كوبا ، نشريات خصوصي ، تحت عناوين مشخصي معرفي نشده صرفاً به ۴۸ عنوان نشريه تخصصي بسنده گرديده است :

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

۱ـ اطلاعات گردآوري شده از نشريات ايران مربوط به سال ۱۹۹۰ ميلادي است.

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

۱ـ تيراژ تفكيكي نشريات تخصصي دانمارك منتشر شده توسط يونسكوبا مجموع تيراژ اعلام شده توسط گزارش سالانه مطبوعات دانمارك ، ۰۰۰/۲۷۰/۱ نسخه اختلاف دارد.

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

۱ـ اطلاعات در مورد يوگسلاوي مربوط به سال ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ ميلادي، قبل از تجزيه اين كشور است.

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول

تعداد و تيراژ نشرياتي كه در مدت معين منتشر مي‌شوند

جدول